Raport IZFiA: regulacje prawne a rynek funduszy w 2019 r.

29.05.2020 | analizy.pl
Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami opublikowała raport dotyczący polskiego rynku funduszy w 2019 r. Prezentujemy jedną z sekcji, dotyczącą regulacji prawnych i zmian na rynku w ubiegłym roku

Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami opublikowała raport dotyczący rynku funduszy w Polsce i w Europie w 2019 r. Współtwórcą raportu są Analizy Online S.A. Cały raport można pobrać na stronie IZFiA.

Zapisz się na Newsletter

Co zyskujesz?

Powiadomienia o ważnych wydarzeniach i nowościach rynkowych, najnowsze
oceny i raporty oraz zawsze aktualną listę TOP5 funduszy inwestycyjnych.

Stanowiska KNF w sprawie zachęt, prace nad nowym modelem

Kwestia tzw. zachęt była jednym z najważniejszych tematów 2019 roku w branży funduszy inwestycyjnych. W grudniu 2018 roku zostało opublikowane stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie zachęt przy sprzedaży jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Stanowisko to było efektem implementacji do krajowych regulacji dyrektywy MiFID II, której celem jest zwiększenie ochrony inwestorów i ograniczenie ponoszonych przez nich kosztów. Zgodnie z nim, dystrybutorzy utracili możliwość pobierania wynagrodzenia od TFI w postaci tzw. kick-backów, czyli części opłaty za zarządzanie funduszami. W nowym modelu dystrybutorzy mogą pobierać wynagrodzenie od TFI jedynie za usługi na rzecz poprawy jakości obsługi klientów, a towarzystwa w celu dokonania płatności są obowiązane dokonać weryfikacji jej zasadności, w oparciu o przedstawione informacje i dokumenty. Pomysł ten budził najwięcej wątpliwości obu stron rynku, które w wielu przypadkach sparaliżowały współpracę i doprowadziły do całkowitego zawieszenia rozliczania się przez obie strony rynku. W szczególności ucierpiały na tym niezależne TFI.
 
Komisja Nadzoru Finansowego po konsultacjach ze środowiskiem wydała dodatkowe stanowiska dotyczące rozliczania i weryfikowania zachęt – we wrześniu i grudniu 2019 roku. Uregulowały one możliwość pobierania marży przez dystrybutorów i poszerzyły katalog kosztów uwzględnianych w rozliczeniach między dystrybutorami i TFI, dzięki czemu poprawiły sytuację na rynku.
 
Równolegle branża funduszowa (Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami wraz z uczestnikami rynku) wypracowała wspólne stanowisko, opierające się na modelu luksemburskim. Funkcjonują w nim tzw. opłaty dystrybucyjne, które stanowią koszt ponoszony z aktywów funduszu (poza opłatą za zarządzanie). Ponadto w prospektach funduszy wskazuje się, że opłata dystrybucyjna jest płatna w celu zrekompensowania kosztów finansowania i wydatków poniesionych w związku ze sprzedażą tytułów uczestnictwa. Zdaniem przedstawicieli rynku taki model urealniłby poziomy opłat za zarządzanie pobieranych przez TFI, a oddzielenie tych opłat w samym statucie pozwoliłoby na przedstawienie jasnego obrazu kwestii opłat klientowi. Opłata jest właściwie dobrowolna – poprzez wybór wystandaryzowanych kategorii jednostek, uczestnik może zdecydować albo o skorzystaniu z obsługi dystrybutora, wybrać oczekiwany poziom jakości (zakres) usługi, albo o rezygnacji z tej obsługi i nabyciu jednostki sprzedawanej bezpośrednio przez fundusz.
 
Rozporządzenie Ministra Finansów z października 2019 roku, oprócz uregulowania wielu kwestii i faktycznego wdrożenia reguł MiFID 2 dla dystrybutorów jednostek uczestnictwa w Polsce, zaadresowało wiele aspektów związanych z dystrybucją online. Wiele z nowych przepisów odnosi się wprost do platform cyfrowych oraz do sposobu świadczenia przez nie usług. W ten sposób w naszym kraju została usankcjonowana działalność tego typu podmiotów, a droga do rozwoju tego wciąż u nas niezagospodarowanego segmentu rynku stoi otworem.
 
Dyskusja o kształcie docelowego modelu dystrybucji nie została zakończona.

Pierwsza fala PPK

Rok 2019 upłynął także nad pracami związanymi z wdrażaniem PPK. Sama ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych weszła w życie 1 stycznia 2019 roku, a pierwsze umowy mogły być podpisane po 1 lipca. Pierwszy etap wdrażania programu wymagał bardzo intensywnej pracy zarówno ze strony Polskiego Funduszu Rozwoju, jak i poszczególnych instytucji finansowych, wśród których znalazło się 16 towarzystw funduszy inwestycyjnych. Instytucje stworzyły nowe fundusze, odbyły wiele spotkań i szkoleń z pracownikami i pracodawcami, do tego prowadziły kampanie informacyjne i reklamowe skierowana do rozproszonego odbiorcy.

Dalszy spadek opłat za zarządzanie

W 2019 roku mieliśmy do czynienia z rozpoczęciem procesu obniżania opłat za zarządzanie funduszami, będącego efektem wprowadzenia w życie wytycznych z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 2018 roku w zakresie limitu wynagrodzenia za zarządzanie otwartym funduszem inwestycyjnym. Od 1 stycznia 2019 roku wynagrodzenie stałe, jakie TFI mogło pobrać od klienta w zamian za usługę zarządzania aktywami, wynosiło maksymalnie 3,5% od aktywów netto w skali roku. Koszty stałe mają być obniżane sukcesywnie, co pół punktu procentowego rocznie, do maksymalnie 2% w 2022 roku. Z wyliczeń firmy Analizy Online wynika, że do ustawowego limitu na 2019 rok musiał dostosować się co szósty fundusz otwarty, przede wszystkim te o wyższym profilu ryzyka, które ze względu na swoją specyfikę pobierały wyższe opłaty.


Stanowiska w sprawie depozytariuszy

 W lipcu Komisja Nadzoru Finansowego opublikowała komunikat, w którym wskazała na nieprawidłowości w działaniu depozytariuszy funduszy oraz wymieniła wątpliwości związane z interpretacją co do realizacji niektórych z ich obowiązków. Komisja rozłożyła na czynniki pierwsze poszczególne obowiązki depozytariusza, tak by rozwiać wątpliwości interpretacyjne oraz przyczynić się po stronie depozytariuszy do minimalizacji ryzyka działania niezgodnego z obowiązującymi przepisami prawa i standardami oczekiwanymi przez KNF.
 
Zdaniem Komisji depozytariusze powinni przede wszystkim mieć pełną kontrolę nad emitowaniem i wykupywaniem certyfikatów inwestycyjnych (terminami emisji i wykupów certyfikatów, częstotliwością zbywania i odkupywania jednostek uczestnictwa, a także powinni mieć dostęp do informacji o tym, ile zostało złożonych żądań wykupu czy zleceń odkupienia), dbać o dostęp do informacji o tym, w co inwestują spółki celowe, w które inwestuje fundusz oraz weryfikować zgodność działania funduszu z przepisami prawa i statutem. Katalog czynności kontrolnych jest otwarty.

Dematerializacja certyfikatów FIZ

 Z dniem 1 lipca 2019 weszła w życie ustawa o wzmocnieniu nadzoru nad rynkiem finansowym (właściwie: ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem nadzoru nad rynkiem finansowym oraz ochrony inwestorów na tym rynku). W efekcie, m.in. obowiązkowa stała się dematerializacja wszystkich emisji certyfikatów inwestycyjnych funduszy zamkniętych. Jednocześnie wprowadzono wymóg zaangażowania w procedurę emisji certyfikatów nowego podmiotu – agenta emisji, a także konieczność rejestracji certyfikatów w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. KDPW zostało zobligowane ustawą do gromadzenia i przekazywania do publicznej wiadomości informacji o nieumorzonych certyfikatach inwestycyjnych, informacji dotyczących wielkości ich zobowiązań z tytułu tych papierów wartościowych, a także informacji pozwalających ustalić zakres i terminowość wykonywania przez nich tych zobowiązań.
 
Certyfikaty inwestycyjne wyemitowane przed 1 lipca 2019 roku i nieumorzone przed tym dniem, mające formę dokumentów bądź zapisane w ewidencji prowadzonej na podstawie przepisów dotychczasowych, pozostały w mocy. Stosowane do nich przepisy sprzed zmiany, przy czym podmioty prowadzące ewidencję uczestników w przypadku funduszy emitujących certyfikaty przed 1 lipca 2019 r. zobowiązane były do przekazania KDPW informacji o wszystkich dotychczasowych emisjach według stanu na 31 grudnia 2019 r.

Jednostki Bezpośrednie

Rok 2019 upłynął także na wprowadzaniu do oferty nowych kategorii jednostek uczestnictwa – czyli jednostek zbywanych w sposób bezpośredni, które co do zasady charakteryzują się obniżonymi opłatami za zarządzanie. W grudniu 2018 roku Komisja Nadzoru Finansowego opublikowała interpretację art. 83a ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, przypominając, że w przypadku funduszy otwartych (FIO oraz SFIO) towarzystwa zobligowane są do utworzenia m.in. jednostek uczestnictwa zbywanych bezpośrednio przez fundusz (obok kategorii jednostek uczestnictwa zbywanych za pośrednictwem dystrybutorów).

Przekształcenie OFE

Rok 2019 upłynął także na pracach nad ustawą mającą na celu likwidację otwartych funduszy emerytalnych (OFE) poprzez przekształcenie ich w specjalistyczne fundusze inwestycyjne. Prace zostały zapoczątkowane jeszcze w 2017 roku, a pierwsze bardziej szczegółowe założenia projektu ustawy poznaliśmy w kwietniu 2019 roku. Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z przeniesieniem środków z otwartych funduszy emerytalnych na indywidualne konta emerytalne została uchwalona przez Sejm 13 lutego, a 18 lutego została przekazana Prezydentowi i Marszałkowi Senatu. Według założeń ustawa miała wejść w życie 1 czerwca 2020 roku.
 
Przekształcenie OFE stanowi rewolucję dla rynku kapitałowego, a także dla 15,7 mln członków OFE, którzy będą musieli podjąć decyzję – czy chcą pozostać w OFE przekształconych w IKE (opcja automatyczna, obarczona poniesieniem opłaty przekształceniowej), czy też przenieść zgromadzone na rachunku środki do ZUS (wymaga złożenia deklaracji). Zgodnie z projektem czas na to będą mieli od 1 czerwca do 1 sierpnia 2020 r. Samo przekształcenie OFE w specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO) i przeniesienie środków na IKE ma nastąpić 27 listopada 2020 r.
 
Zmiany, które niesie za sobą ustawa, to ogromne wyzwanie o charakterze biznesowym, operacyjnym oraz regulacyjnym. Przekształcenie OFE w IKE wiąże się między innymi z przekształceniem samych powszechnych towarzystw emerytalnych (PTE) w towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI). Można się spodziewać, że w części grup dojdzie do połączenia funkcjonujących towarzystw z tymi powstałymi z przekształcenia, w części nie. W efekcie jednego dnia powiększą się aktywa zgromadzone w funduszach inwestycyjnych, a także zmieni się ich struktura.

Zmiany w klasyfikacji funduszy dłużnych i gotówkowych

Rok 2019 przyniósł istotne zmiany w klasyfikacji funduszy inwestycyjnych. Wynikały one w dużej mierze ze zmian przepisów prawa europejskiego. Największą zmianą w klasyfikacji było odejście od wyróżniania segmentu gotówkowego i pieniężnego. Po wejściu w życie unijnego rozporządzenia okazało się, że żaden krajowy fundusz inwestycyjny nie spełniał odpowiednich kryteriów. Jednocześnie został wprowadzony nowy podział funduszy dłużnych w zależności od terminu wykupu papierów będących w portfelu oraz dominacji typu papierów (korporacyjne, skarbowe, bądź uniwersalne).

TAGI:

IZFiAregulacje

Popularne


zobacz także

↑ na górę